Ảnh khuôn mặt chụp thẳng, rõ nét và ảnh lòng bàn tay cận cảnh mà các ứng dụng xem tướng AI yêu cầu là loại dữ liệu sinh trắc: chúng gắn với cơ thể bạn, dùng được để nhận diện bạn, và khác mật khẩu ở chỗ không đổi được khi bị lộ. Trong khi đó, phần "xem tướng" mà ứng dụng trả lại thường chỉ là vài đoạn văn mẫu được chọn theo một số đặc điểm hình dạng.
Bài này giải thích ứng dụng xem tướng làm gì với bức ảnh, vì sao ảnh mặt và ảnh tay đáng giữ hơn bạn nghĩ, và nếu vẫn muốn thử thì chụp gửi thế nào để giảm rủi ro. Phần nhân tướng học như một hệ thống văn hoá có site chuyên đề riêng; ở đây chỉ bàn chuyện dữ liệu.
Ứng dụng xem tướng làm gì với bức ảnh của bạn
Về kỹ thuật, ứng dụng thường làm hai bước. Bước một, phần mềm thị giác máy tính tìm các điểm mốc trên ảnh: khoé mắt, chân mày, sống mũi, khoé miệng, đường viền hàm với ảnh mặt; các đường chỉ chính, độ dài ngón, hình dạng bàn tay với ảnh tay. Bước hai, các số đo này được xếp vào vài nhóm, ví dụ mặt tròn hay mặt dài, đường chỉ dài hay ngắn, rồi ghép với đoạn văn tương ứng hoặc đưa cho mô hình ngôn ngữ viết thành lời giải.
Như vậy, để "xem tướng", ứng dụng phải trích xuất đặc điểm hình học từ khuôn mặt hay bàn tay bạn. Những đặc điểm này gần với những gì hệ thống nhận diện khuôn mặt sử dụng. Bức ảnh gốc, cùng các số đo trích ra, có thể được lưu trên máy chủ để xử lý, để "cải thiện thuật toán" hoặc để bạn xem lại lần sau, tuỳ điều khoản.
Phần lời giải thì không có gì bí ẩn: đó là những câu kiểu "người có trán cao thường thông minh, có chí tiến thủ", được chọn theo nhóm hình dạng. Nhân tướng học là một truyền thống văn hoá lâu đời, nhưng chưa có bằng chứng khoa học rằng hình dạng khuôn mặt hay đường chỉ tay cho biết tính cách hay tương lai. Đánh giá người khác qua ngoại hình còn dễ dẫn tới định kiến.
Vì sao ảnh khuôn mặt và bàn tay đáng giữ hơn ảnh thường
Không đổi được khi bị lộ. Mật khẩu lộ thì đổi mật khẩu. Khuôn mặt, vân tay, hình dạng bàn tay đi theo bạn cả đời. Một khi bộ ảnh chuẩn chụp thẳng của bạn nằm trong một kho dữ liệu bị rò rỉ, bạn không có cách thu hồi.
Ảnh chụp thẳng, đủ sáng là nguyên liệu tốt cho giả mạo. Ảnh mà ứng dụng xem tướng yêu cầu thường là ảnh chính diện, không đeo kính, đủ ánh sáng, đúng loại ảnh dễ dùng để ghép mặt, làm video giả mạo hoặc thử vượt qua bước xác minh khuôn mặt ở các dịch vụ kém an toàn.
Ảnh lòng bàn tay cận cảnh có thể lộ vân tay. Ảnh tay chụp gần bằng điện thoại đời mới có độ phân giải cao. Đã có những thử nghiệm công khai cho thấy có thể trích vân tay từ ảnh chụp rõ nét; mức độ khả thi tuỳ chất lượng ảnh, nhưng không có lý do gì để tự đưa ra nguyên liệu đó.
Luật xếp dữ liệu sinh trắc vào nhóm nhạy cảm. Theo quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân hiện hành ở Việt Nam, dữ liệu sinh trắc học thuộc nhóm dữ liệu cá nhân nhạy cảm, bên thu phải có nghĩa vụ cao hơn. Ứng dụng giải trí nhỏ không phải lúc nào cũng đáp ứng; bạn nên kiểm văn bản hiện hành nếu cần căn cứ cụ thể.
Ảnh thường kèm thông tin khác. Ảnh chụp bằng điện thoại có thể mang dữ liệu đi kèm như thời gian, đôi khi cả vị trí. Ghép với tên, ngày sinh bạn khai trong cùng ứng dụng, đó là một hồ sơ khá đầy đủ.
Mức rủi ro theo loại ảnh gửi đi
Không phải ảnh nào cũng như nhau. Bảng dưới giúp bạn ước lượng mức độ thận trọng cần có cho từng loại ảnh hay được các ứng dụng bói, xem tướng yêu cầu.
| Loại ảnh | Ứng dụng hay xin để làm gì | Mức thận trọng | Cách giảm rủi ro |
|---|---|---|---|
| Ảnh mặt chính diện, rõ nét | Xem tướng mặt, "đọc tính cách" | Cao | Không gửi; nếu thử, dùng ảnh mờ hoặc tranh vẽ minh hoạ |
| Ảnh lòng bàn tay cận cảnh | Xem chỉ tay | Cao | Chụp xa hơn, không để rõ đầu ngón; hoặc tự đọc sách tham khảo |
| Ảnh mặt kèm người thân | Xem "độ hợp" hai người | Rất cao | Không gửi ảnh người khác khi chưa được đồng ý, nhất là trẻ em |
| Ảnh chụp lá số, giấy tờ có tên | Nhờ giải lá số | Trung bình đến cao | Che tên, ngày sinh, số giấy tờ trước khi gửi |
| Ảnh phong cảnh, đồ vật | Bói theo "năng lượng" ảnh | Thấp | Xoá dữ liệu vị trí trong ảnh trước khi gửi |
Mức thận trọng trên là gợi ý chung, không thay cho việc đọc chính sách riêng tư của từng ứng dụng. Với ảnh trẻ em, lời khuyên đơn giản nhất là không gửi.
Ảnh mặt và ảnh tay bị lộ có thể bị dùng vào việc gì
Phần lớn ảnh gửi cho ứng dụng giải trí không bị lạm dụng. Nhưng khi kho ảnh bị rò rỉ hoặc rơi vào tay người xấu, đây là những kiểu dùng sai đã được báo chí và giới bảo mật nhắc tới nhiều lần, ở mức nguyên lý.
- Ghép mặt vào ảnh hoặc video giả để mạo danh, gọi video ngắn cho người thân nhờ chuyển tiền gấp.
- Lập tài khoản mạng xã hội giả mang ảnh của bạn để lừa bạn bè, người quen.
- Thử vượt qua bước xác minh khuôn mặt ở những dịch vụ có quy trình kém chặt chẽ.
- Ghép ảnh vào nội dung bôi nhọ, xúc phạm, rồi dùng để đe doạ hoặc tống tiền.
- Gom vào bộ dữ liệu khuôn mặt để huấn luyện hệ thống nhận diện mà bạn không hề đồng ý.
- Kết hợp với họ tên, ngày sinh, nơi ở để lập hồ sơ đủ thuyết phục khi gọi tới ngân hàng hay nhà mạng.
Những rủi ro này không có nghĩa là ai gửi ảnh cũng sẽ gặp chuyện. Chúng chỉ nhắc rằng ảnh khuôn mặt là thứ có giá, và bạn không nên trao nó đổi lấy vài đoạn văn mẫu. Cách nhận ra cuộc gọi video giả mạo và phòng tránh được hướng dẫn chi tiết trên AI Bảo Mật.
Nếu vẫn muốn thử: chuẩn bị trước khi bấm gửi
Tò mò là chuyện bình thường. Nếu bạn vẫn muốn thử một ứng dụng xem tướng cho vui, các bước dưới giúp giảm phần dữ liệu bạn để lại.
- Đọc chính sách riêng tư, tìm đoạn nói về ảnh: có lưu không, lưu bao lâu, có dùng để huấn luyện không, có xoá theo yêu cầu không. Không tìm thấy thì dừng ở đây.
- Kiểm quyền ứng dụng xin: chỉ cho phép chọn ảnh được chỉ định, không cho truy cập toàn bộ thư viện ảnh, không cho quyền vị trí.
- Dùng ảnh chụp mới, xa vừa phải, ánh sáng bình thường, không phải ảnh thẻ hay ảnh dùng cho giấy tờ.
- Tắt lưu vị trí trong cài đặt máy ảnh trước khi chụp, hoặc xoá dữ liệu vị trí khi chia sẻ.
- Không đăng nhập bằng tài khoản mạng xã hội, không khai tên thật kèm ảnh.
- Sau khi xem xong, tìm nút xoá ảnh hoặc xoá tài khoản, và chụp màn hình xác nhận đã xoá nếu có.
Nếu ứng dụng ép bạn chụp nhiều góc mặt, quay đầu, chớp mắt, giống bước xác minh danh tính của ngân hàng, hãy dừng lại. Xem tướng không cần những thao tác đó, và đây là dấu hiệu ảnh có thể bị dùng vào mục đích khác.
Khi "thầy" trên mạng xin ảnh để xem tướng
Ngoài ứng dụng, một kiểu hay gặp là tài khoản mạng xã hội tự xưng thầy, nhắn tin mời "gửi ảnh mặt và lòng bàn tay để xem miễn phí". Sau vài câu luận giải, cuộc trò chuyện thường chuyển sang báo hạn, đề nghị làm lễ, mua vật phẩm, hoặc xin thêm ảnh giấy tờ để "lập lá số chính xác". Đây là phần thuộc về lừa đảo mượn danh xem bói, được bàn kỹ ở danh mục riêng của trang.
Điều cần nhớ ở đây: một người lạ trên mạng có ảnh mặt rõ nét, ảnh tay, họ tên, ngày sinh, và biết bạn đang lo chuyện gì, là người có đủ nguyên liệu để mạo danh bạn với người thân hoặc gây áp lực tâm lý. Đừng gửi ảnh cho tài khoản bạn không biết là ai, dù lời mời có vẻ thân thiện và miễn phí.
Nếu đã lỡ gửi, hãy dừng trò chuyện, không gửi thêm giấy tờ hay mã xác nhận nào, báo trước cho người thân rằng có thể có người dùng ảnh của bạn để nhắn tin vay tiền, và báo cáo tài khoản đó với nền tảng mạng xã hội. Giữ lại ảnh chụp đoạn trò chuyện để làm bằng chứng nếu cần trình báo cơ quan chức năng.
Tìm hiểu xem tướng như một nét văn hoá mà không cần gửi ảnh
Nếu điều bạn thật sự tò mò là nhân tướng học hay xem chỉ tay như một truyền thống, có những cách thú vị hơn gửi ảnh cho máy. Bạn có thể đọc các sách khảo cứu văn hoá dân gian có chú giải, tìm hiểu vì sao người xưa gắn trán cao với trí tuệ, tai dày với phúc hậu, và những quan niệm đó phản ánh gì về hệ giá trị của một thời. Đọc theo cách này, bạn hiểu về con người và lịch sử, không phải nghe phán về chính mình.
Chatbot phổ thông cũng giúp được ở phần tra cứu khái niệm, với điều kiện bạn hỏi về văn hoá chứ không đưa ảnh. Câu lệnh mẫu: "Giải thích nhân tướng học trong văn hoá Á Đông như một hệ quan niệm: nguồn gốc, các khái niệm chính, những phê phán về mặt khoa học. Phần nào không chắc chắn thì nói rõ." Kiểm lại các tên sách, tên người mà chatbot đưa ra, vì đây là chỗ nó hay bịa.
Một điều nên giữ: đừng dùng hiểu biết về tướng số để nhận xét ngoại hình của người khác, nhất là trong tuyển dụng, chọn bạn đời hay nói về trẻ em. Đánh giá người qua khuôn mặt là con đường ngắn nhất đến định kiến.
Câu hỏi thường gặp
App xem tướng AI có thật sự đọc được tính cách qua khuôn mặt không?
Không có bằng chứng khoa học cho việc hình dạng khuôn mặt cho biết tính cách hay tương lai. Ứng dụng đo một số đặc điểm hình học rồi ghép với văn mẫu của nhân tướng học truyền thống. Bạn có thể đọc như tư liệu văn hoá, không nên dùng để đánh giá mình hay người khác.
Đã gửi ảnh mặt cho app xem tướng rồi thì nên làm gì?
Tìm chức năng xoá ảnh hoặc xoá tài khoản trong ứng dụng, nếu không có thì gửi yêu cầu xoá dữ liệu qua email hỗ trợ. Thu hồi quyền truy cập thư viện ảnh trong cài đặt điện thoại. Cảnh giác với tin nhắn hay cuộc gọi lạ dùng hình ảnh của bạn và báo người thân biết.
Ảnh chụp lòng bàn tay có lộ vân tay không?
Có khả năng nếu ảnh chụp gần, rõ nét, đủ sáng và thấy rõ đầu ngón. Mức độ khả thi tuỳ chất lượng ảnh và công cụ của người muốn khai thác. Để an toàn, tránh đăng hay gửi ảnh cận cảnh đầu ngón tay, kể cả ảnh tạo dáng chữ V trên mạng xã hội.
Dùng tranh vẽ hoặc ảnh người mẫu để thử app xem tướng có được không?
Về rủi ro dữ liệu thì an toàn hơn nhiều, và cũng là cách hay để thấy ứng dụng chỉ ghép văn mẫu theo hình dạng. Chỉ cần đừng dùng ảnh của người thật khác khi họ chưa đồng ý, kể cả người nổi tiếng, vì đó cũng là dữ liệu của họ.
Có nên cho con thử app xem tướng cho vui không?
Không nên. Ảnh khuôn mặt trẻ em là dữ liệu cần bảo vệ kỹ hơn, và lời phán về tính cách hay tương lai dễ khiến trẻ hoặc người lớn gán nhãn cho trẻ. Nếu trẻ tò mò, có thể cùng đọc về nhân tướng học như một nét văn hoá mà không gửi ảnh.
Làm sao biết app có lưu ảnh mặt của mình hay không?
Đọc chính sách riêng tư, tìm các đoạn nói về hình ảnh, dữ liệu sinh trắc, thời gian lưu trữ. Nếu văn bản mơ hồ, bạn có thể gửi email hỏi trực tiếp và yêu cầu xoá. Ứng dụng không trả lời hoặc không có chính sách rõ thì nên coi như ảnh đã được lưu.