Trước khi hỏi chatbot phổ thông về tarot, cung hoàng đạo hay các phép bói, bạn nên làm ba việc cài đặt: viết một đoạn hướng dẫn tuỳ chỉnh yêu cầu chatbot luôn nói rõ đâu là quan niệm văn hoá, đâu là điều kiểm chứng được; kiểm xem bộ nhớ có đang lưu những chuyện riêng bạn kể không; và dùng chế độ trò chuyện tạm thời cho những lần hỏi cho vui. Ba việc này mất khoảng mười phút và thay đổi khá nhiều cách chatbot trả lời.
Nhiều chatbot phổ thông hiện có các tính năng tương tự nhau, dù tên gọi và vị trí trong cài đặt khác nhau theo hãng và theo phiên bản. Bài này viết theo loại tính năng, không theo từng nút bấm; khi làm theo, bạn kiểm giao diện hiện hành của công cụ mình dùng.
Hướng dẫn tuỳ chỉnh là gì và vì sao quan trọng với chuyện bói
Hướng dẫn tuỳ chỉnh, tuỳ hãng có thể gọi là chỉ dẫn cá nhân hoá, lời nhắn cho chatbot hay hồ sơ người dùng, là một đoạn văn bạn viết một lần, được chatbot đọc trước mỗi cuộc trò chuyện. Nó giống như lời dặn cố định: bạn muốn được gọi thế nào, muốn câu trả lời dài hay ngắn, cần chatbot lưu ý điều gì. Ứng dụng bói thương mại cũng dùng đúng cơ chế này, chỉ là lời dặn do nhà làm app viết và bạn không thấy được.
Với chuyện bói, hướng dẫn tuỳ chỉnh có tác dụng cân bằng lại. Mặc định, khi bạn hỏi "lá bài này nói gì về chuyện tình cảm của mình", chatbot có xu hướng nhập vai và trả lời như một người đọc bài, đôi khi rất chắc chắn. Nếu lời dặn của bạn yêu cầu nó luôn nói rõ giới hạn và không phán chuyện tương lai, câu trả lời sẽ chuyển sang giọng của một người giải thích văn hoá: lá bài này theo cách hiểu phổ biến mang ý nghĩa gì, có những cách đọc nào, và đây là quan niệm chứ không phải dự báo.
Đoạn hướng dẫn này áp dụng cho mọi cuộc trò chuyện, nên nó còn có ích ở những chủ đề khác như sức khoẻ, tiền bạc. Bạn chỉ cần viết một lần và chỉnh dần theo thời gian.
Mẫu hướng dẫn tuỳ chỉnh để chép và chỉnh
Dưới đây là một đoạn mẫu bạn có thể chép vào phần hướng dẫn tuỳ chỉnh, rồi sửa lời cho hợp với mình. Mỗi dòng là một ý; bạn có thể bỏ bớt ý không cần.
- "Khi được hỏi về bói toán, tarot, cung hoàng đạo, tử vi, Kinh Dịch hay các phép bói dân gian, trả lời như một người giải thích văn hoá: nêu cách hiểu truyền thống, nói rõ đây là quan niệm, không khẳng định điều gì sẽ xảy ra."
- "Không phán chuyện tốt xấu, không cảnh báo vận hạn, không gợi ý chi tiền để hoá giải hay mua vật phẩm."
- "Nếu câu hỏi chạm tới sức khoẻ, tiền bạc, hôn nhân, pháp lý, nói rõ cần gặp người có chuyên môn và gợi ý những dữ kiện nên thu thập."
- "Khi không chắc về nguồn gốc, tên sách, tên người, năm tháng, nói rõ là không chắc thay vì đoán."
- "Khi có thể, đưa ra hai cách nhìn khác nhau, không chỉ đồng tình với cách đặt câu hỏi."
- "Không ghi nhớ các chi tiết đời tư mà người dùng kể trong các cuộc trò chuyện về bói toán."
Câu cuối là một lời nhờ, không phải công tắc kỹ thuật: chatbot có thể không tuân thủ hoàn toàn, nên vẫn cần tự kiểm phần bộ nhớ như hướng dẫn ở mục sau. Sau khi lưu, thử hỏi một câu như "lá Tháp trong tarot có phải điềm xấu không" để xem giọng trả lời đã đổi chưa.
Bộ nhớ của chatbot: kiểm gì, xoá gì
Bộ nhớ khác lịch sử trò chuyện. Lịch sử là danh sách các cuộc trò chuyện cũ. Bộ nhớ, ở những chatbot có tính năng này, là những điều chatbot tự rút ra và ghi lại về bạn để dùng cho các cuộc sau, ví dụ "người dùng đang lo chuyện chia tay" hay "người dùng sinh năm 1998". Hai thứ được quản lý ở hai chỗ khác nhau.
Mở danh sách những gì đã được nhớ. Trong phần cài đặt cá nhân hoá, tìm mục quản lý bộ nhớ. Đọc từng dòng; nhiều người ngạc nhiên khi thấy chatbot đã ghi lại chuyện riêng họ chỉ kể một lần lúc nửa đêm.
Xoá những dòng nhạy cảm. Xoá các dòng về sức khoẻ, tình cảm, tài chính, tên người thân. Nếu không cần tính năng này, có thể tắt hẳn bộ nhớ; chatbot vẫn trả lời bình thường, chỉ không mang thông tin từ cuộc này sang cuộc khác.
Nhớ rằng bộ nhớ làm lời bói nghe trúng hơn. Khi chatbot nhớ bạn đang lo chuyện công việc, mọi lần rút bài sau sẽ được giải theo hướng công việc. Cảm giác "lần nào cũng trúng" một phần đến từ đây. Tắt bộ nhớ là một cách tự thử xem lời giải thay đổi thế nào.
Kiểm cả tuỳ chọn dùng dữ liệu để cải thiện mô hình. Đây là một công tắc riêng, thường nằm trong mục kiểm soát dữ liệu. Tắt nó nếu bạn không muốn nội dung trò chuyện được dùng để huấn luyện; tác dụng cụ thể tuỳ chính sách hiện hành của từng hãng.
Thiết lập trong mười phút
Các bước dưới viết theo loại tính năng chung. Tên mục và vị trí khác nhau giữa các chatbot và thay đổi theo phiên bản, hãy kiểm giao diện hiện hành.
- Mở phần cài đặt, tìm mục cá nhân hoá hoặc hướng dẫn tuỳ chỉnh. Dán đoạn mẫu ở trên, chỉnh lời, lưu lại.
- Trong cùng khu vực, mở mục quản lý bộ nhớ. Đọc và xoá những dòng nhạy cảm, hoặc tắt bộ nhớ nếu không cần.
- Mở mục kiểm soát dữ liệu, xem tuỳ chọn cho phép dùng nội dung để cải thiện mô hình và quyết định bật hay tắt.
- Tìm chế độ trò chuyện tạm thời hoặc ẩn danh. Tập thói quen bật nó mỗi khi định hỏi chuyện bói cho vui.
- Mở một cuộc trò chuyện tạm thời, hỏi thử một câu về tarot hoặc cung hoàng đạo, đọc câu trả lời xem đã có phần nói rõ giới hạn chưa.
- Nếu dùng chatbot trên nhiều thiết bị, kiểm lại trên điện thoại vì một số cài đặt chỉ áp dụng theo thiết bị hoặc theo ứng dụng.
Sau khi thiết lập, nếu bạn thấy câu trả lời vẫn quá chắc chắn hoặc vẫn nhập vai "thầy", hãy nhắc trực tiếp trong cuộc trò chuyện: "Nhắc lại, trả lời như người giải thích văn hoá, không phán tương lai."
Trò chuyện tạm thời: khi nào nên dùng
Chế độ trò chuyện tạm thời, ở những chatbot có tính năng này, thường không lưu cuộc trò chuyện vào lịch sử, không dùng để cập nhật bộ nhớ và không dùng để huấn luyện, dù nhà cung cấp vẫn có thể giữ trong thời gian ngắn để kiểm tra lạm dụng theo chính sách của họ. Nó phù hợp với những lần hỏi cho vui: rút một lá bài đầu tuần, đọc cung hoàng đạo của người bạn, hỏi nghĩa một quẻ Kinh Dịch bạn vừa đọc trong sách.
Lợi ích thứ hai ít người để ý: mỗi cuộc trò chuyện tạm thời bắt đầu từ trang trắng, không bị ảnh hưởng bởi những gì bạn kể trước đó. Nhờ vậy, lời giải phản ánh đúng câu hỏi hiện tại hơn, và bạn dễ nhận ra lời giải thay đổi khi đổi cách hỏi, đúng như bài thử nghiệm ở các bài khác trong danh mục này.
Chế độ này không phải giải pháp cho mọi thứ. Nếu bạn đang kể một chuyện riêng nặng nề, tạm thời hay không thì cũng nên cân nhắc có nên kể với máy hay không. Và nếu bạn muốn tìm hiểu một lá số chi tiết một cách bài bản, có thể xem lá số miễn phí trên AI Huyền Học rồi đọc như tư liệu văn hoá, thay vì nhờ chatbot phổ thông tự "lập" lá số, việc mà nó dễ làm sai.
Tài khoản dùng chung trong gia đình: cẩn thận hơn một chút
Ở nhiều nhà, một tài khoản chatbot được dùng chung trên máy tính gia đình hoặc trên điện thoại của bố mẹ mà con cũng hay mượn. Khi đó bộ nhớ và lịch sử trò chuyện trở thành nơi chuyện của người này lộ ra trước mắt người kia: con đọc được câu mẹ hỏi về chuyện vợ chồng, bố thấy câu con hỏi về người mình thích. Với chủ đề bói toán, nơi người ta hay kể chuyện riêng, rủi ro này càng rõ.
Bộ nhớ dùng chung còn làm lời giải lẫn lộn. Chatbot có thể nhớ "người dùng sinh năm 1980, đang lo chuyện công việc" từ cuộc trò chuyện của bố, rồi áp vào câu hỏi tarot của con tuổi mười lăm. Lời giải nghe sai lệch, đôi khi gây hiểu lầm khó chịu.
Cách gọn nhất là mỗi người một tài khoản riêng, hoặc ít nhất tắt bộ nhớ và dùng trò chuyện tạm thời trên tài khoản chung. Nếu con dưới độ tuổi mà điều khoản của chatbot cho phép tự dùng, cha mẹ kiểm quy định độ tuổi hiện hành và ngồi cùng con khi con dùng.
Chatbot phổ thông có cài đặt và app bói thương mại: so sánh để chọn
Bảng dưới không xếp hạng sản phẩm cụ thể nào, chỉ so hai loại công cụ theo những điểm liên quan tới người dùng tò mò về bói toán.
| Điểm so sánh | Chatbot phổ thông đã cài đặt | App bói thương mại |
|---|---|---|
| Ai viết lời dặn ẩn | Bạn viết phần hướng dẫn tuỳ chỉnh | Nhà làm app, bạn không thấy |
| Giọng trả lời | Giải thích văn hoá, nói rõ giới hạn nếu bạn yêu cầu | Thường nhập vai "thầy", giữ giọng chắc chắn |
| Quản lý bộ nhớ, lịch sử | Có mục quản lý, có trò chuyện tạm thời ở nhiều chatbot | Tuỳ app, nhiều app không cho xem hay xoá |
| Mời trả phí | Theo gói chung của chatbot, không gắn với lời bói | Thường cắt lời giải để mời mua lượt, xu |
| Giao diện, trải nghiệm | Đơn giản, chỉ có chữ | Đẹp, có hiệu ứng rút bài, âm thanh |
Nếu bạn thích trải nghiệm của app bói vì giao diện đẹp, không sao cả. Chỉ cần biết bạn đang đổi quyền kiểm soát giọng điệu và dữ liệu lấy trải nghiệm đó.
Câu hỏi thường gặp
Hướng dẫn tuỳ chỉnh có làm chatbot từ chối nói về bói toán không?
Không, nếu bạn viết như mẫu. Mẫu yêu cầu chatbot giải thích theo góc văn hoá và nói rõ giới hạn, không yêu cầu từ chối. Bạn vẫn nhận được ý nghĩa lá bài, đặc điểm cung theo quan niệm phổ biến, chỉ là kèm lời nhắc đó là quan niệm chứ không phải dự báo.
Tắt bộ nhớ thì chatbot có kém thông minh đi không?
Khả năng trả lời không đổi. Chatbot chỉ không mang các chi tiết từ cuộc trò chuyện cũ sang cuộc mới, nên bạn có thể phải nhắc lại bối cảnh khi cần. Với chuyện bói cho vui, việc không mang bối cảnh cũ lại giúp lời giải khách quan hơn.
Trò chuyện tạm thời có bị nhà cung cấp lưu lại không?
Tuỳ chính sách từng hãng. Thường nội dung không vào lịch sử và không dùng để huấn luyện, nhưng có thể được giữ trong thời gian ngắn để phát hiện lạm dụng. Bạn nên đọc phần giải thích của tính năng trong chính chatbot mình dùng, vì chính sách có thể thay đổi.
App bói thương mại có cho mình viết hướng dẫn tuỳ chỉnh không?
Hầu hết không, vì lời dặn ẩn là một phần sản phẩm của họ. Một số cho chọn phong cách "thầy" như hiền hậu hay thẳng thắn, nhưng đó vẫn là những lời dặn do họ soạn. Nếu bạn muốn kiểm soát giọng trả lời, chatbot phổ thông có cài đặt là lựa chọn rõ ràng hơn.
Có nên nhờ chatbot phổ thông lập lá số tử vi không?
Không nên trông vào kết quả đó. Lập lá số đòi hỏi phép tính lịch và quy tắc an sao cụ thể, chatbot viết chữ dễ tính sai mà vẫn trình bày rất tự tin. Nếu muốn có lá số để tìm hiểu, dùng công cụ chuyên dụng như AI Huyền Học rồi nhờ chatbot giải thích thuật ngữ.
Đoạn hướng dẫn mẫu có dùng được cho người lớn tuổi trong nhà không?
Dùng được, và có ích với người lớn tuổi hay hỏi chatbot về ngày tốt, tuổi hợp. Bạn có thể cùng ông bà, bố mẹ cài đặt, giải thích ngắn rằng chatbot sẽ nói rõ đâu là quan niệm. Nhớ giải thích thêm về việc không kể chuyện tiền bạc, sức khoẻ chi tiết.