Khi một người xem bói qua mạng nói đúng tên con bạn, nơi bạn làm việc hay chuyện bạn vừa chia tay, khả năng cao là họ đã tìm thấy những thông tin đó trước buổi xem, chứ không phải đoán ra. Kỹ thuật này được gọi là đọc nóng: chuẩn bị trước về người được xem, rồi trình bày như thể vừa nhìn thấy trong quẻ. Nguồn phổ biến nhất là trang cá nhân công khai, thứ hai là chính những gì bạn đã khai khi đăng ký xem miễn phí.
Bài này đi qua từng nguồn thông tin mà kẻ gian thường dùng, kèm cách bạn tự kiểm xem mình đang để lộ những gì và cách bịt lại. Phần về đọc nguội, tức đoán đúng mà không cần biết trước nhờ những câu nói chung và quan sát phản ứng, thuộc về các bài tâm lý học của trang; ở đây tập trung vào thông tin được thu thập thật.
Đọc nóng là gì và vì sao nó thuyết phục hơn đọc nguội
Trong giới nghiên cứu ảo thuật và các nhà hoài nghi khoa học, người ta phân biệt hai kỹ thuật. Đọc nguội là đoán dựa trên những câu đúng với nhiều người và phản ứng của người nghe. Đọc nóng là dùng thông tin đã thu thập từ trước, có khi rất chi tiết, rồi giấu nguồn đi. Một số người xem bói, người tự xưng nói chuyện với người đã khuất, đã bị phát hiện dùng đọc nóng trong lịch sử.
Đọc nóng thuyết phục hơn hẳn vì nó đưa ra những chi tiết cụ thể không ai đoán được: tên một người, một địa danh, một ngày tháng. Người nghe biết mình chưa từng kể những điều đó trong buổi xem, nên kết luận rằng thầy phải có khả năng đặc biệt. Họ quên mất rằng mình đã từng kể, nhưng ở chỗ khác, với người khác, có khi từ nhiều năm trước.
Với mạng xã hội, đọc nóng chưa bao giờ dễ như bây giờ. Không cần thuê người theo dõi hay hỏi hàng xóm; chỉ cần mười lăm phút lướt trang cá nhân, xem ảnh, đọc bình luận. Kẻ gian làm việc theo quy mô lớn có thể làm điều này cho hàng chục người mỗi ngày, chỉ với những người đã cắn câu ở bước xem miễn phí.
Nguồn thứ nhất: trang cá nhân công khai
Ảnh và chú thích. Ảnh con mặc đồng phục cho biết trường, ảnh sinh nhật cho biết ngày sinh và tuổi, ảnh đám cưới cho biết tên vợ chồng, ảnh check-in cho biết nơi ở và nơi làm. Chú thích ảnh thường kể thêm phần còn thiếu.
Bài đăng tâm trạng. Một dòng trạng thái buồn bã, một câu than về công việc, một bài chia sẻ về mất mát là kho báu cho đọc nóng. Kẻ gian không cần biết chuyện gì xảy ra, chỉ cần biết bạn đang buồn vì chuyện tình cảm hay chuyện tiền.
Danh sách bạn bè và người thân. Những người được gắn thẻ là "mẹ", "em gái", những tài khoản bình luận thân mật cho biết cấu trúc gia đình. Từ đó, câu "có một người phụ nữ lớn tuổi trong nhà đang yếu" trở nên rất dễ nói.
Bình luận ở các trang khác. Bình luận của bạn trong nhóm mua bán, nhóm phụ huynh, nhóm bệnh nhân, nhóm xem bói khác đều công khai với thành viên nhóm. Chúng tiết lộ những mối quan tâm mà trang cá nhân không thể hiện.
Thông tin giới thiệu. Quê quán, trường học, nơi làm việc, tình trạng mối quan hệ, nhiều người điền đầy đủ từ lâu và quên mất là chúng vẫn hiển thị công khai.
Nguồn thứ hai: những gì bạn tự khai ở bước miễn phí
Lời mời xem miễn phí thường đi kèm một biểu mẫu hoặc một yêu cầu nhắn tin: họ tên, ngày giờ sinh, nơi sinh, điều đang băn khoăn nhất. Câu cuối cùng là câu nguy hiểm nhất. Bạn tự viết ra nỗi lo của mình, và vài ngày sau, "thầy" nói đúng nỗi lo đó như thể vừa nhìn thấy trong lá số.
Thời gian chờ giữa lúc khai và lúc nhận lời xem có tác dụng tâm lý quan trọng. Sau vài ngày, bạn không còn nhớ rõ mình đã viết gì. Khi nghe lại chính chi tiết đó qua lời người khác, nó có vẻ như một phát hiện mới. Đây là lý do nhiều người kể "thầy biết cả những điều mình chưa từng nói", trong khi thực ra họ đã nói, chỉ là quên.
Các bài trắc nghiệm vui kiểu "bạn là con giáp nào trong tình yêu", "câu hỏi để biết vận may năm tới" cũng là kênh thu thông tin. Không phải bài trắc nghiệm nào cũng của kẻ gian, nhưng mỗi câu trả lời bạn đưa ra là một mảnh dữ liệu, và bạn không biết nó được lưu ở đâu, ai đọc.
Nguồn thứ ba: dữ liệu bị lộ, bị mua bán
Tin tức về các vụ lộ lọt, mua bán dữ liệu cá nhân xuất hiện thường xuyên ở nhiều nước, kể cả Việt Nam. Danh sách gồm họ tên, số điện thoại, ngày sinh, địa chỉ, có khi cả thông tin về khoản vay hay hợp đồng bảo hiểm, có thể lọt vào tay những nhóm lừa đảo. Bài này không nêu tên vụ việc cụ thể nào; điều cần biết là khả năng đó có thật.
Với đọc nóng, dữ liệu kiểu này giúp kẻ gian mở đầu cuộc trò chuyện bằng một chi tiết đáng kinh ngạc: gọi đúng tên bạn, nói đúng năm sinh, biết bạn vừa sinh con hay vừa mua nhà. Cú mở đầu này hạ cảnh giác rất nhanh, vì người nghe không thể nghĩ ra mình đã để lộ chi tiết đó ở đâu.
Bạn không kiểm soát được những vụ lộ dữ liệu từ tổ chức khác, nhưng có thể giảm hậu quả: không coi việc ai đó biết tên, ngày sinh của mình là bằng chứng của bất cứ điều gì; không cung cấp thêm thông tin cho người gọi tới chủ động; và cảnh giác hơn khi một người lạ mở đầu bằng những chi tiết quá chính xác.
Nguồn thứ tư: dò ngay trong cuộc trò chuyện
Ngoài thông tin chuẩn bị trước, kẻ gian còn khéo léo để chính bạn cung cấp thêm ngay trong buổi xem. Một vài kỹ thuật hay gặp:
- Câu hỏi lửng: "Thầy thấy có chữ H hoặc chữ T gắn với một người quan trọng..." rồi dừng. Bạn tự điền tên.
- Khẳng định rồi hỏi lại: "Có một chuyện về sức khoẻ trong nhà, đúng không?" Nếu bạn nói đúng, đó là "thầy thấy"; nếu bạn nói không, đó là "chưa tới lúc".
- Nhắc lại lời bạn bằng ngôn ngữ khác: bạn nói con đang thi, vài phút sau thầy nói "thấy có một cửa ải về học hành của người nhỏ".
- Theo dõi tốc độ trả lời: tin nhắn trả lời nhanh, dài, nhiều cảm xúc cho biết chạm đúng chỗ; trả lời ngắn cho biết nên đổi hướng.
- Chia đôi khả năng: "người này hoặc đã xa, hoặc đang ở gần nhưng không hiểu bạn". Câu nào cũng đúng.
Cách tự kiểm sau buổi xem: đọc lại toàn bộ cuộc trò chuyện, đánh dấu mỗi chi tiết đúng, rồi xem chi tiết đó có xuất hiện trong tin nhắn của chính bạn trước đó, trên trang cá nhân của bạn, hoặc là câu đúng với hầu hết mọi người hay không.
Chi tiết thầy nói và nguồn khả dĩ của nó
Bảng dưới gom những dạng chi tiết hay khiến người nghe kinh ngạc nhất, kèm nơi mà chúng thường được tìm thấy. Đây là các khả năng để bạn tự đối chiếu, không phải kết luận cho mọi trường hợp.
| Thầy nói | Nguồn khả dĩ | Cách kiểm |
|---|---|---|
| Đúng tên con và trường con học | Ảnh đồng phục, ảnh khai giảng, bài chúc mừng của người thân | Xem trang cá nhân của bạn và của ông bà dưới góc người lạ |
| Biết bạn vừa chia tay hoặc đang buồn chuyện tình cảm | Đổi tình trạng mối quan hệ, xoá ảnh đôi, bài đăng tâm trạng | Đọc lại các bài đăng trong ba tháng gần nhất |
| Biết người thân đang ốm | Bài cầu chúc, bình luận trong nhóm bệnh nhân, ảnh bệnh viện | Xem lại nhóm đã tham gia và bình luận gần đây |
| Biết bạn đang kẹt tiền | Bài hỏi vay, bán đồ gấp, than về công việc, nội dung bạn tự khai trong biểu mẫu | Đọc lại biểu mẫu, tin nhắn đầu tiên |
| Gọi đúng tên và năm sinh ngay từ câu đầu | Dữ liệu bị lộ, trang cá nhân hiển thị ngày sinh | Kiểm phần giới thiệu, cân nhắc khả năng dữ liệu bị lộ |
| Biết nơi bạn sắp đi xa | Ảnh vé, ảnh hành lý, check-in sân bay | Hạn chế đăng trước chuyến đi, đăng sau khi về |
Khi tìm được nguồn của một chi tiết, những chi tiết còn lại thường mất sức nặng theo. Ngược lại, nếu có một chi tiết bạn hoàn toàn không tìm ra nguồn, đó vẫn chưa phải bằng chứng của khả năng đặc biệt; có thể nguồn nằm ở chỗ bạn không xem được, như tin nhắn của người khác hay một danh sách bị lộ.
Nhìn trang của mình bằng con mắt người lạ
Cách bịt nguồn hiệu quả nhất là tự đóng vai kẻ gian trong mười lăm phút. Làm theo các bước sau trên tài khoản mạng xã hội bạn dùng nhiều nhất.
- Dùng chức năng xem trang cá nhân dưới góc nhìn của người không phải bạn bè, nếu nền tảng có; không có thì đăng xuất và mở trang của mình bằng trình duyệt ẩn danh.
- Ghi ra mọi chi tiết người lạ biết được: tên người thân, trường của con, nơi làm, nơi ở, ngày sinh, tình trạng mối quan hệ.
- Chuyển phần giới thiệu, danh sách bạn bè, ảnh cũ về chế độ riêng tư nhất mà nền tảng cho phép, thường là chỉ bạn bè hoặc chỉ riêng bạn xem được.
- Xem lại các nhóm đã tham gia và rời những nhóm không còn dùng; nhóm công khai cho người lạ đọc toàn bộ bình luận của bạn.
- Tắt hiển thị ngày sinh đầy đủ, chỉ để ngày và tháng hoặc ẩn hẳn.
- Nhắc người thân, nhất là con tuổi teen và cha mẹ, cùng làm; thông tin về bạn nằm cả trên trang của họ.
Sau khi chỉnh, lặp lại bước một để kiểm. Bạn sẽ ngạc nhiên vì lượng thông tin giảm đi bao nhiêu, và cũng nhận ra những lời đoán "trúng" trước đây đến từ đâu.
Câu hỏi thường gặp
Thầy bói nói đúng chuyện mà mình chưa đăng lên mạng bao giờ, giải thích thế nào?
Hãy kiểm lại xem bạn có từng kể điều đó trong tin nhắn đầu, trong biểu mẫu xem miễn phí, với người quen chung, hoặc người thân có đăng không. Ngoài ra, câu nói có thể là câu đoán chung đúng với nhiều người, và bạn nhớ nó vì nó trúng.
Để trang cá nhân ở chế độ bạn bè là đủ an toàn chưa?
Tốt hơn công khai, nhưng chưa đủ nếu danh sách bạn bè có người lạ đã kết bạn từ lâu. Hãy rà lại danh sách, gỡ những tài khoản không quen, và nhớ rằng thông tin về bạn còn nằm trên trang của người thân và trong các nhóm.
Có nên điền tên thật và ngày giờ sinh để xem lá số trên các trang web?
Nếu muốn xem cho vui, hãy dùng công cụ không đòi đăng nhập, không đòi số điện thoại, không đòi kể nỗi lo. Ví dụ, bạn có thể xem lá số miễn phí trên AI Huyền Học chỉ với ngày giờ sinh. Tránh điền thêm thông tin không cần thiết.
Người gọi tới biết tên, ngày sinh, địa chỉ của mình thì có đáng tin hơn không?
Không. Những thông tin đó có thể đến từ trang cá nhân hoặc dữ liệu bị lộ. Một người lạ biết quá nhiều về bạn ngay từ đầu là lý do để cảnh giác hơn, không phải tin hơn.
Làm sao biết thông tin của mình đã bị lộ ở đâu?
Rất khó biết chính xác. Bạn có thể dùng các dịch vụ kiểm tra địa chỉ thư điện tử có nằm trong vụ lộ dữ liệu đã công bố hay không, và để ý các cuộc gọi, tin nhắn lạ gọi đúng tên mình. Điều quan trọng hơn là giảm thông tin công khai và không cung cấp thêm.
Đọc nóng có bị coi là phạm pháp không?
Bản thân việc tìm thông tin công khai không phải lúc nào cũng phạm pháp. Nhưng dùng thông tin đó để gian dối, doạ dẫm và lấy tiền có thể cấu thành hành vi lừa đảo; mua bán dữ liệu cá nhân trái phép cũng là hành vi bị xử lý theo quy định hiện hành.